فقه امامیه که منبع الهامبخش حقوق ایران نیز میباشد، احکام موضوعات مختلف که انسانها با آن مواجهند را تعیین میکند. توسعهی جوامع و پیشرفت و تحول در عرصههای مختلف زندگی موجب شده است که موضوعات نوینی پدید آید و آنچه از فقه و حقوق انتظار میرود این است که به پرسشها و خواستههای افراد در خصوص این مسائل، تا جایی که ارتباط با قلمرو موضوعی آنها پیدا میکند، پاسخی مناسب با مقتضیات زمان و مکان دهند. از جمله موضوعات نوپدید که سابقهای در اعصار گذشته نداشته، هوش مصنوعی (فناوری هوشمند) است. پرسش اصلی تحقیق حاضر این است که آیا به موجب فقه امامیه میتوان برای هوش مصنوعی قائل به شخصیت مستقلی (فرض یا اعتبار شخصیت) شد و صرفاً به عنوان یک شیء، مانند بسیاری از ابزارهای الکترونیکی به آن ننگریست؟ نگارندگان پس از تدقیق در فقه و حقوق ایران و با روش توصیفی – تحلیلی به این مهم رسیدند که چون مفهوم شخص حقوقی در فقه برای عناوین و موضوعاتی پذیرفته شده است، لذا با استناد به ارتکاز، سیره عقلا و اطلاقات و عمومات ادله این امکان وجود دارد که نسبت به هوش مصنوعی که از موضوعات مستحدثه است، قائل به شخصیت شد و آن را شخص حقوقی قلمداد کرد. همچنین در حقوق ایران و باتوجه به قانون تجارت الکترونیکی، اعتبار شخصیت برای هوش مصنوعی امکانپذیر است. با اعتبار شخصیت، هوش مصنوعی اهلیت لازم را برای مالک شدن و مسئولیتپذیری پیدا میکند.
طباطبایی,سید محمد صادق و امینی,محمد . (1404). پویایی فقه امامیه در امکان پذیرشِ «شخصیت حقوقی» برای هوش مصنوعی. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2(3), 183-215. doi: 10.22034/jpl.2025.721261
MLA
طباطبایی,سید محمد صادق , و امینی,محمد . "پویایی فقه امامیه در امکان پذیرشِ «شخصیت حقوقی» برای هوش مصنوعی", دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2, 3, 1404, 183-215. doi: 10.22034/jpl.2025.721261
HARVARD
طباطبایی سید محمد صادق, امینی محمد. (1404). 'پویایی فقه امامیه در امکان پذیرشِ «شخصیت حقوقی» برای هوش مصنوعی', دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2(3), pp. 183-215. doi: 10.22034/jpl.2025.721261
CHICAGO
سید محمد صادق طباطبایی و محمد امینی, "پویایی فقه امامیه در امکان پذیرشِ «شخصیت حقوقی» برای هوش مصنوعی," دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2 3 (1404): 183-215, doi: 10.22034/jpl.2025.721261
VANCOUVER
طباطبایی سید محمد صادق, امینی محمد. پویایی فقه امامیه در امکان پذیرشِ «شخصیت حقوقی» برای هوش مصنوعی. حقوق خصوصی, 1404; 2(3): 183-215. doi: 10.22034/jpl.2025.721261