دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

امکان سنجی انتخاب قانون حاکم بر قرارداد منعقده میان اتباع ایرانی در خارج از کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
برابر ظاهر ماده 968 قانون مدنی، اتباع ایرانی امکان انتخاب قانون حاکم بر قرارداد خود را ندارند. لکن با گذر از ظاهر قانون می‌توان قائل بر آن شد که گستره ماده 968 درخصوص قراردادهای داخلی است. نتیجه منطقی و تفسیر صحیح مواد 5 و 968 آن است که اولاً؛ ماده 5 حاوی اصل محلی بودن قوانین در روابط بین المللی است. پس، در مقام رفع تعارض قوانین، هرجا که تردید در اجرای قانون ایران یا خارجی باشد اصل، اجرای قانون ایران درباره ساکنان ایران است. ثانیاً؛ قوانین ایران اصولا در داخل مرز های سیاسی کشور اجرا می­شود و بر تمام اشخاص و اموال موجود در آن حکومت می‌کند. ثالثاً؛ قوانین مربوط به نظم عمومی درباره همه ساکنان ایران اجرا می‌شود و مانع از اجرای قانون خارجی است (همانند قوانین مربوط به احوال شخصیه و اموال واقع در ایران). بنابراین قاعده حل تعارض ایرانی موضوع ماده 968، مستنداً به ماده 5 قانون مدنی صرفاً ناظر بر قراردادهای واقع شده در ایران می­باشد و نسبت به قراردادهای منعقده در خارج از ایران خروج تخصصی دارد. نتیجه آن است که تشخیص قانون حاکم بر قرارداد اتباع ایرانی در خارج از مرزهای کشور تابع قوانین کشوری که قرارداد در آنجا منعقد شده یا قرار است اجرا شود یا بیشترین ارتباط با قرارداد را دارد. امکان انتخاب قانون حاکم بر قرارداد توسط اتباع ایرانی و حدود آن انتخاب بستگی به قوانین آن کشور دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف- منابع فارسی
1. نیکبخت، حمیدرضا، عیوض پور، علی اصغر (1390). اصل حاکمیت (آزادی) اراده به عنوان قاعده حل تعارض در تعهدات غیر قراردادی« نگاهی به نظام­حقوقی اتحادیه اروپا». مجله حقوقی بین المللی، نشریه مرکز امور حقوقی بین المللی ریاست جمهوری، 24 (28): 13-54.
2. نیکبخت، حمیدرضا (1384). تعارض قوانین در قراردادها (قانون حاکم بر تعهدات قراردادی و اصل حاکمیت اراده). مجله حقوقی، نشریه دفتر خدمات حقوقی بین المللی ریاست جمهوری 32 (1): 7-51.
3. نیکبخت، حمیدرضا (1379). ماده 968 قانون مدنی و ماده 27 قانون داوری تجاری بین المللی ایران. مجله تحقیقات حقوقی 31 (4): 125-148.
4. نوری یوشانلویی، جعفر، شاهین، ابوالفضل (1397). نوآوری های حقوق قراردادهای جدید فرانسه و تطبیق آن با نظام حقوقی ایران. پژوهش حقوق خصوصی 24 (3): 9-36.
5. محمدی، حفی الله، کریمی، سحر (1403). جریمه مدنی: مطالعه تطبیقی حقوق ایران و افغانستان. دو فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی 1 (2):206230.  doi: 10.22034/jpl.2024.2044183.1133
6. مقصودی، رضا، سکوتی، فیروز (1402). انتخاب قانون نامتعارف به عنوان قانون حاکم بر قرارداد در قواعد حل تعارض. مجلة حقوقی بین المللی 72 (21): 151-176.
7. الماسی، نجادعلی، شعبانی کَندسری، هادی (1395). بررسی تطبیقی محدودیت های طرفین قرارداد در انتخاب قانون حاکم. مجله حقوقی بین المللی 65 (22): 9-35.
8. الماسی، نجادعلی (1373). تعارض قوانین. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
9. غلامی جلال، مهدی، مصطفی (1399). نگاهی اجمالی به نظریه های ذهنی وعینی در حقوق قراردادها با بررسی تطبیقی در حقوق فرانسه و ایران. فصلنامه علمی جامعه شناسی سیاسی ایران  3(1): 2585-2602.
10. صادقی، مرتضی، بزرگمهر،داود، موسوی شهیدی، سودابه (1398). مقایسه تطبیقی تشریفات قراردادهای کاردر ایران با امریکا. مطالعات حقوق 33 (1): 181-196.
11. شریعت باقری، محمدجواد (1391). حاکمیت اراده بر قراردادهای بین الملل خصوصی.  فصلنامه علمی پژوهشی دیدگاه­های حقوق قضایی 58 (1): 98-140.
12. جنیدی، لعیا ، قانون حاکم در داوری های تجاری بین المللی، انتشارات دادگستر، چاپ اول، 1376، 55.
13. لطیف زاده، لعیا (1403). بررسی چگونگی اثرگذاری متقابل هوش مصنوعی خود مختار و اسلامی. دو فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی 1 (2):180-205.  doi: 10.22034/jpl.2025.720739
 
ب- منابع انگلیسی
1. Gienar v. Mieyer (1796), 2 Hy. Bi 603; Robinson v. Bland (1760) 1w. bi, 234_257.258_59.
3. tudge ment of 30 april 1969(n.1403), in officimac. Societe serplent(riv, dir, international private, p. 1550. Proc, pp.33, et seq.: morellielenentdidirih. contracts of an international character and the abligations arising from them shall be subject to the law under wich WICH the parties intended to place them sel VES"- batiffol and lagard, droit international prive (2 vol), sixth edition, Paris 1974_1976, ii, no, 567_573, pp.229_241.