طرفین داوری امید دارند اختلافشان با رأی و نظر داور معتمد خاتمه یابد، داور نیز انتظار دارد بهواسطه اعتمادی که طرفین به او دارند، رأی صادره را بهصورت اختیاری ولو با اکراه اجرا کنند؛ طرفین داوری که ملاکشان در انتخاب داور، اعتبار و وثاقت بوده است پس از صدور رأی، توجهشان معطوف به رعایت مقررات قانونی در رأی صادره میشود و طرفی که محکوم شده با استناد به مغایرت رأی با قوانین موجد حق و سایر موجبات اعتراض، تلاش میکند تا رأی داور را ابطال نموده یا از اجرای آن جلوگیری کند؛ رأیی که ابطال نشود و دادگاه به درخواست محکومله برای آن اجرائیه صادر کند، رأی قابلاجرای اجباری است اما بر اساس قوانین و مقررات موجود رأی غیرقابل ابطال وجود ندارد و رأی داور بر اساس ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی یا مواد 33 و 34 قانون داوری تجاری بینالمللی قابلابطال یا باطل است. نتایج پژوهش نشان داد قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و قانون داوری تجاری بینالمللی ایران، صدور رأی قابلاجرای اجباری را بهعنوان تکلیف قانونی داور ذکر نکردهاند؛ رابطه میان داور و طرفین یک رابطه اخلاقی و قانونی است لذا بدون آنکه لازم باشد قراردادی میان داور و طرفین منعقد گردد، داور پس از قبول داوری، مکلف به صدور و تسلیم رأی در موعد مقرر است و به لحاظ اخلاقی باید حداکثر تلاش خود را برای صدور رأیی بنماید که در صورت اعتراض، ابطال نشده و دادگاه آن را اجرا کند در غیر این صورت ممکن است موجبات مسئولیت او فراهم آید. علاوه بر اینکه داور بهموجب قانون تکلیفی برای صدور رأی قابل اجرا ندارد بهموجب قرارداد نیز نمیتواند ابطال نشدن رأی و اجرای آن را تعهد نماید زیرا این تعهد از قدرت او خارج و انجام آن نا مقدورمیباشد لذا بر اساس ماده 232 قانون مدنی این تعهد باطل است؛ باوجوداین، داور میتواند متعهد شود که در صورت ابطال رأی صادره یا عدم اجرای آن، خسارات وارده به محکومله را بپردازد.
خورسندیان، محمدعلی؛ امیری، میلاد (1397). مطالعهی تطبیقی تعهدات طرفین قراردادهای خدمات در حقوق ایران و اروپا. نشریه مطالعات حقوق تطبیقی، دوره نهم شماره 1.
عادل، مرتضی؛ توکلی، محمدمهدی، (1392) استقلال و بیطرفی داور در داوری داخلی و داوری تجاری بینالمللی، شماره 64، تهران: تحقیقات حقوقی، دانشگاه شهید بهشتی.
عزیزیانی. مجید؛ (1401) اثر ابطال رأی داور بر موافقتنامه داوری؛ مطالعه تطبیقی حقوق ایران و کنوانسیون ایکسید.پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره 26 شماره 2.
کاتوزیان، ناصر. (1391) دوره مقدماتی حقوق مدنی: وقایع حقوقی-مسئولیت مدنی. شرکت سهامی انتشار. چاپ هفتم.
کاظمی, محمود . (1404). تأثیر رشد فناوری بر حقوق مسئولیت مدنی؛ تحول از دین مسئولیت به طلب جبران خسارت. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2(3), 311-344. doi: 10.22034/jpl.2025.721256
معراج، آذرگشسب (1400) نگاهی تطبیقی به تأثیر ابطال رأی داور بر موافقتنامه داوری. فصلنامه علمی تحقیقات حقوقی آزاد، تابستان، دوره چهاردهم، شماره 52.
میرشکاری, عباس و باغستانی, حمیدرضا . (1404). مطالعه تطبیقی زیان معنوی درگذشتگان در حقوق اسلام و غرب. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2(3), 380-417. doi: 10.22034/jpl.2025.2053819.1194
میرشکاری، عباس؛ سلیمی، محسن؛ (1397) موضوع و ماهیت تعهد داور. مطالعات حقوق خصوصی، زمستان، شماره 4.
نیک بخت، حمیدرضا (1402) داوری اختلافات مدنی بازرگانی کتاب راهنمای عمل. شرکت چاپ و نشر بازرگانی، چاپ اول.
نیک بخت، حمیدرضا (1402) داوری تجاری بینالمللی (آیین داوری). موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی. چاپ چهارم.
نیکبخت، حمیدرضا (1393) شناسایی و اجرای آرای داوریها در ایران. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی. چاپ دوم.
نیکبخت، حمیدرضا؛ پیری، فرهاد (1392) امتناع از شناسایی و اجرای آرای داوری خارجی باطلشده.مجله حقوقی بینالمللی، شماره 48.
واحدی، جواد (1377) رسیدگی به ماهیت دعوی پس از ابطال رأی داور."مجله حقوقی دادگستری، شماره 62.
English
Al Hyari, O. H. & Al Ani, A. R. (2021). Post Award Arbitral Tribunal's Mandate under the UNCITRAL Model Law and National laws Based Thereon. Heliyon, 7(7), e07556.
Boog, C. & Moss, B. (2013). Arbitrability, Foreign Mandatory Law and the Lazy Myth of the Arbitral Tribunal’s Obligation to Render an Enforceable Award. ASA Bulletin, 31(3).
Cyrol, T. (2020, March). Voluntary Enforcement of Arbitral Awards. In XVII International Research-to-Practice Conference dedicated to the Memory of MI Kovalyov (ICK 2020) (pp. 179-182). Atlantis Press.
Garnett, R. (2021). Estoppel and Enforcement of International Arbitration Awards. Australian Law Journal (Thomson Reuters).
Hoebeke, B. R., & Pueyo, J. M. S. (2021). The Impact of EU Law on Challenges, Recognition and Enforcement of International Commercial Awards. In International Arbitration and EU Law (pp. 17-41). Edward Elgar Publishing.
Hokhoyan, A. (2019). What Happens when an Award is Set Aside?
Koch, C. (2003). Standards and Procedures for Disqualifying Arbitrators. J. Int'l Arb., 20.
Makarenkov, O., & Mesquita, L. V. (2024). Challenges of Legal Guarantees for the Enforcement of Arbitral Awards in International Commercial Cases.
Onyema, E. (2010). International Commercial Arbitration and the Arbitrator’s Contract. Routledge.
Shankar, S R. & Nachiar, Y. (2019). If an Arbitration Award is Set Aside, Arbitration can be initiated again. Law Senate.
Simler, P. (1990). Les solutions de substitution au cautionnement. JCP E. No. 16.
Von Bar, C., Clive, E., Schulte-Nölke, H. (2009), Principles, Definitions and Model Rules of European Private Law.Draft Common Frame of Reference, Outline Edition: Mnchen Sellier European law Publisher.
Wong, P. & Seah, M. (2015). An Award Set Aside - The end of the Road or the beginning of a new one? A Case Note on AKN and another v. ALC and others and other Appeals [2015] SGCA 63.
Yap S.C. A. & Chow, I. (2015). Challenging an Arbitral Award: Setting Aside and Consequential Orders. Rajah & Tann Singapore.
نیک بخت,حمیدرضا و علی دادی ده کهنه,علی . (1404). صدور رأی قابل اجرا، تعهد، تکلیف یا مسئولیت داور. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2(4), 320-350. doi: 10.22034/jpl.2025.2068271.1247
MLA
نیک بخت,حمیدرضا , و علی دادی ده کهنه,علی . "صدور رأی قابل اجرا، تعهد، تکلیف یا مسئولیت داور", دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2, 4, 1404, 320-350. doi: 10.22034/jpl.2025.2068271.1247
HARVARD
نیک بخت حمیدرضا, علی دادی ده کهنه علی. (1404). 'صدور رأی قابل اجرا، تعهد، تکلیف یا مسئولیت داور', دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2(4), pp. 320-350. doi: 10.22034/jpl.2025.2068271.1247
CHICAGO
حمیدرضا نیک بخت و علی علی دادی ده کهنه, "صدور رأی قابل اجرا، تعهد، تکلیف یا مسئولیت داور," دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی, 2 4 (1404): 320-350, doi: 10.22034/jpl.2025.2068271.1247
VANCOUVER
نیک بخت حمیدرضا, علی دادی ده کهنه علی. صدور رأی قابل اجرا، تعهد، تکلیف یا مسئولیت داور. حقوق خصوصی, 1404; 2(4): 320-350. doi: 10.22034/jpl.2025.2068271.1247