دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

شروع و پایان مسؤولیت متصدی حمل‌ونقل در حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی در قبال فوت و آسیب بدنی مسافر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه قم، قم
2 دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
در صورت حکومت کنوانسیون‌های ورشو (با لحاظ پروتکل اصلاحی لاهه) و مونترال در پروازهای بین‌المللی، مسؤولیت متصدی حمل ‌و نقل در برابر جان مسافر از زمان شروع عملیات حمل ‌و نقل آغاز و با پایان یافتن آن خاتمه می‌یابد. تعیین قلمرو مسؤولیت متصدی حمل و نقل یعنی زمان و محدوده آغاز و پایان این مسؤولیت تحت سیطره ماده 17 این دو کنوانسیون از موضوعات چالش برانگیز در حقوق بین‌الملل هوایی خصوصی است چرا که هیچ یک از کنوانسیون‌ها مشخص نکرده‌اند که عملیات حمل‌ و نقل با چه اقدامی و از چه زمانی آغاز می‌شود و در آن سو چگونه پایان می‌یابد. تلاش‌های رویه قضایی و همینطور دکترین برای تبیین مفهوم «عملیات سوار شدن و پیاده شدن» به آغاز حکومت کنوانسیون ورشو باز می‌گردد و علی رغم ارائه راه حل‌هایی نظیر «مکان امن» به ویژه آزمون موسوم به Day که بر سه معیار موقعیت مکانی مسافر، فعالیت مسافر و میزان کنترل متصدی(آزادی عمل مسافر) بنا شده است و با آنکه تا حدودی راهگشاست اما در پرونده‌های پیچیده و در مواجهه با پیشرفت تکنولوژیک فرودگاه‌ها و صنعت حمل و نقل هوایی نظیر گیت‌های هوشمند و تونل‌های اتصال خودکار با ابهام مواجه می‌شود.

این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی به مطالعه دکترین و رویه قضایی از کشورهای مختلف پرداخته و ضمن بررسی به نقد مبنایی آزمون Day می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تمرکز این نظریه بر شاخص‌هایی نظیر فعالیت مسافر و یا نزدیکی به گیت همانقدر که مفید است می‌تواند در ارائه پاسخ صحیح به اختلافات امروزی ناتوان باشد.

برای پر کردن این خلأ مقاله نظریه جدیدی تحت عنوان «تسلط عملیاتی» را پیشنهاد می‌کند. این نظریه به جای تمرکز بر معیارهای اغلب نسبی، مسؤولیت را بر مبنای ساختاری و کارکردی عملیات سوار و پیاده شدن بنا می‌کند. این نظریه برای تعیین محدوده مسؤولیت حامل سه ضابطه را مطرح می‌کند: نخست، ضرورت ساختاری پروسه؛ دوم، تسلط سیستماتیک حامل و سوم، خطر عملیاتی قابل کنترل.

تحلیل پرونده‌هایی که دچار اختلاف بین دادگاه تالی و عالی شده‌اند نشان می‌دهد که این نظریه می‌تواند ضمن همسویی با اهداف حمایتی کنوانسیون‌های ورشو و مونترال، از توسعه ناموجه مسؤولیت حامل جلوگیری کرده و معیارهایی شفاف، منسجم و قابل پیش‌بینی برای محاکم فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1.6. منابع فارسی

1.1.6. کتاب‌ها

1.    جباری، منصور؛ (1394). حقوق حمل و نقل بین‌الملل هوایی، چ 2، تهران، میزان.
2.    کاظمی، حمید؛ (1396). حقوق بین‌الملل خصوصی هوایی، چ 1، تهران، سمت.
 

2.1.6. مقالات

3.    بناء نیاسری، ماشاءالله ؛  (1383). «کنوانسیون راجع به یکچارچه کردن برخی مقررات حمل و نقل هوایی بین المللی (مونترال 28 می 1999)»، حقوقی بین المللی، شماره 31.
4.    جباری، منصور؛  (1389). «ﻣﻔﻬﻮم ﺣﺎدﺛﻪ در ﺣﻘﻮق ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﻫﻮاﻳﻲ»، پژوهش های حقوق تطبیقی، دوره چهاردهم، شماره 2.
5.    جباری، منصور؛ (1387). «جبران خسارت روحی و روانی در حمل و نقل هوایی»،تحقیقات حقوقی، شماره 48.
6.    صادقی، حسین؛  (1386). «طرفین دعوی در حمل و نقل بین المللی هوایی و دادگاه صلاحیت دار بر اساس کنوانسیون ورشو و اصلاحیه های آن»؛ دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره 42 و 43.
7.    فخاری، امیر حسین ؛ محمدزاده، مسلم ؛  (1386). «ارکان تحقق مسئولیت قراردادی متصدی حمل و نقل هوایی در برابر مسافر در سیستم ورشو و کنوانسیون مونرآل 1999»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره 25.
8.    محمدزاده وادقانی، علی رضا ؛ بناء نیاسری، ماشاءالله ؛ (1384).  «کنوانسیون راجع به یکنواخت کردن برخی مقررات حمل و نقل هوایی بین المللی»، دانشکده حقوق و علوم سیاسی (دانشگاه تهران)، شماره 68.
9.    طاهری، سارا، حسینی مقدم، سیدحسن، دلشاد معارف ابراهیم. (1404). مطالعه تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از حمل و نقل هوایی کالای خطرناک در حقوق کشور ایران، فقه و اسناد بین المللی, فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی،  doi: 10.22034/law.2025.2043764.1471

2.6. منابع خارجی

6.2.1. Books
10.    Bartsch, Ron (2018), International Aviation Law (A Practical Guide), Second Edition, Routledge, New York.
11.    Clarke, Malcolm A. (2010), Contracts of Carriage by Air, Second Edition, London, Lloyd’s List.
12.    Diederiks-Verschoor, I.H.Ph. (2017), An Introduction to Air Law, 10th Edition, Netherlands, Kluwer Law International.
13.    Drion, H. (1954), Limitation of Liabilities in International Air Law, First Edition, Berlin.
14.    Eman Naboush, Raed Alnimer. (2020). Air carrier's liability for the safety of passengers during COVID-19 pandemic. Journal of Air Transport Management. 89.
15.    Giannini, amedeo, (1932). Saggi di Diritto Aeronautico, Milan, First Edition, Vita e Pensiero.
16.    Goedhuis, (1931). Observations Concerning Chapter 3 of the Convention of Warschau 1929, in Cinquiéme Congrés International de la Navigation Aérienne.
17.    J. Scott Hamilton, with Dr. Sarah Nilsson, (2020). Practical Aviation & Aerospace Law, Aviation Supplies & Academics, Inc., Seventh Edition, Washington.
18.    O. Riese, J.-T. Lacour, (2007). Précis de droit aérien, Second Edition, Paris, The Librairie générale de droit et de jurisprudence.
19.    Pearson, MichaeL w., RiLey, Daniel s., (2015). Foundations of aviation Law, Burlington, Routledge.
20.    Scott, Benjamyn I., Trimarchi, Andrea. (2020).  Fundamentals of International Aviation Law and Policy, Burlington, Routledge.
21.    Thalin, Christoffer. (2002). The Air Carrier’s Liability for Passenger Damages. Faculty of law university of lund.
 
6.2.2. Articles
22.    Abeyratne R.I.R. (1996). Liability for personal injury and death under the Warsaw Convention and its relevance to fault liability in tort law, Annals of Air and SpaceLaw, Vol. XXI,.
23.    Cousins, Janice. (1976). Warsaw Convention―Air Carrier Liability for Passenger Injuries Sustained Within a Terminal ,45 Fordham L. Rev. 369,
24.    Naboush, Eman. (2020). Air carrier's liability for the safety of passengers during COVID-19 pandemic. Journal of Air Transport Management. 89.
25.    Sullivan, George R.(1936) The Codification of Air Carrier Liability by International Convention. 7 J. Air L. & Com. 1.
 
6.2.3.Cases
26.    Adatio v. Air Canada, Court of Appeal (Canada), May 21, 1992
27.    Air France v. Saks, 470 U.S. 392 (Supreme Court of the United States, 1985)
28.    Air-Inter v. Sage, Cour d’appel de Lyon, February 10, 1976, Revue Française de Droit Aérien, 30, 266.
29.    Buonocore v. Trans World Airlines, Inc., 900 F.2d 8 (2d Cir. 1990).
30.    Labbadia v. Alitalia (Società Aerea Italiana S.p.A.), Court of Cassation (Italy, Civil Section), 2019.
31.    Carmelo Labbadia -v- Alitalia (Societa Aerea Italiana S.p.A) 2019
32.    Dagi v. Delta Airlines, Inc., No. 19-1056 (1st Cir. 2020)
33.    Day v. Trans World Airlines, Inc., 393 F. Supp. 217 (S.D.N.Y. 1975)
34.    DHI22 v. Qatar Airways Group Q.C.S.C. (No 1), [2025] FCAFC 91 (Federal Court of Australia, Full Court).
35.    Dick v. American Airlines, Inc., 476 F. Supp. 2d 61 (D. Mass. 2007)
36.    Husserl v. Swissair, 485 F.2d 1240 (2d Cir. 1975).
37.    JR v. Austrian Airlines AG, Case C-589/20, Court of Justice of the European Union (Grand Chamber) (2022).
38.    Kruger v. Virgin Atlantic Airways, Ltd., 976 F. Supp. 2d 290 (E.D.N.Y. 2013)
39.    MacDonald v. Air Canada, 439 F.2d 1402 (1st Cir. 1971).
40.    Martinez Hernandez v. Air France, 545 F.2d 279 (1st Cir. 1976)
41.    Moore v. British Airways PLC, 32 F.4th 110 (1st Cir. 2022).
42.    Okeke v. Northwest Airlines, Inc., No. 1:07-cv-00538 (M.D.N.C. 2010).
43.    Phillips v. Air New Zealand Ltd., [2002] 2 Lloyd’s Rep. ___ (High Court of Justice).
44.    Ramos v. American Airlines, Inc., No. 3:11-cv-207 (W.D.N.C. Oct. 25, 2011)
45.    Walsh v. Northwest/KLM Airlines, Inc., No. 7:09-cv-01803 (S.D.N.Y. 2011).
 
6.2.4. Documents
46.    Convention for the Unification of Certain Rules for International Carriage by Air, 1999, (Montreal Convention)
47.    Convention for the Unification of Certain Rules Relating to International Carriage by Air, 1929 (warsaw Convention)
48.    Hague Protocol, 1955.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 بهمن 1404