دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

نقص در جامعیت اصحاب دعوای تجدیدنظر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی
2 دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
10.22034/jpl.2026.2072074.1244
چکیده
در رویه برخی محاکم، ضمانت اجرای عدم ذکر تمام اصحاب دعوای نخستین در دادخواست تجدید نظر، قرار عدم استماع دعوا بود و تفاوتی نمی کرد که رای دادگاه نخستین تجزیه پذیر باشد یا خیر؛ باید میان آرای تجزیه پذیر و تجزیه ناپذیر فرق گذاشت. ضمانت اجرایی که دادگاه تجدید نظر بر این نقص دعوای تجدیدنظر از حیث نبود تمام محکوم لهم بار می کند تناسبی با نقص مذکور ندارد، زیرا طرح مجدد دعوا به جهت قطعی شدن رای علی الاصول با مانع جدی روبرو می شود. همچنین هرگاه دعوای نخستین دارای دو خوانده بوده که نسبت به یکی از آنها حکم محکومیت و دیگری قرار رد دعوا صادر شده یعنی با تعدد خوانده همراه بوده و نه تعدد محکوم له ممکن است دادگاه تجدید نظر در پی تجدیدنظرخواهی از آن اعتقاد به حالت عکس این تصمیم داشته باشد، چون اعتراض باید از طرف محکوم علیه بر محکوم له صورت گیرد، رسیدگی دادگاه عالی با مشکل مواجه می شود. در رای وحدت رویه شماره 831 دیوان عالی کشور، برای طرف دعوای نخستین که در دعوای تجدیدنظر طرف قرار نگرفت، امکان اعتراض ثالث پیش بینی شد، اما چنین پیش بینی نیز موانع رسیدگی در مرحله تجدیدنظر را به طور کامل رفع نمی کند. این مقاله به شیوه توصیفی- تحلیلی و با منابع کتابخانه ای ضمن نشان دادن نقص قانونگذاری، راهکارهایی نیز جهت رفع آن با توجه به آرای قضایی و حقوق تطبیقی ارائه داده است. یافته های مهم این است که در فروض فوق مقنن ایرانی پیش بینی خاصی ندارد ولی آرایی صادر شده که نشان از الزامی بودن طرح اعتراض به طرفیت تمامی اصحاب دعوای نخستین دارد. صدور اخطار رفع نقص، جلب ثالث و حتی اختیار دادگاه در جلب اشخاص ذی نفع همچون آیین دادرسی مدنی فرانسه و برخی کشورهای دیگر مانند آمریکا، انگلیس و استرالیا ضمانت اجراهای مناسب تری محسوب می گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-        منابع فارسی
·        شمس، عبدالله (۱۳۹۱)، آیین دادرسی مدنی دورة پیشرفته، جلد ۲، چاپ ۳۱، تهران: دراک
·        شمس، عبدالله (۱۳۹۰)، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته، جلد یک، چاپ ۲۸، تهران: دراک
·        خدابخشی، عبدالله (۱۳۹۴)، حقوق دعاوی: قواعد عمومی دعاوی، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار
·        محسنی، حسن (۱۳۹۳)، نقص شکلی و ماهوی در دادرسی مدنی، پژوهش حقوق خصوصی، دوره ۲، شماره ۶.
·      محسنی، حسن . (1397). مفهوم و آیین دادرسی دعوا و رأی غیرقابل تجزیه و تفکیک. مجله علمی "حقوق خصوصی", 15(2), 219-239. doi: 10.22059/jolt.2019.256325.1006555
·        مهاجری، علی ( ۱۳۹۷)، دوره جدید مبسوط در آیین دادرسی مدنی، جلد ۳، چاپ اول، تهران: فکر سازان.
·         احمدی، خلیل (۱۳۹۳)، ((اثر ای غیرقابل‌تجزیه و تفکیک در مراحل مختلف شکایت از راه))، فصلنامه تحقیقات حقوقی، ش ۶۹
·         حسینی، سید محمدرضا ( ۱۳۸۰)، آیین دادرسی مدنی در رویه قضایی، تهران: مجد
·         افتخار جهرمی، گودرز و مصطفی السان ( ۱۳۹۹)، آیین دادرسی مدنی، جلد اول، تهران: نشر میزان
·        فتحی، بدیع و هرمزی، خیراله . (1402). تجزیه‌ناپذیری دعاوی در آیین دادرسی مدنی ایران و فرانسهمجله حقوقی دادگستری87(122), 317-350. doi: 10.22106/jlj.2023.559636.4943
·        فتحی,بدیع . (1402). اسقاط حق شکایت از رای؛ نقدی بر رای وحدت رویۀ شمارۀ 819 هیأت عمومی دیوان عالی کشور (1401/01/16). دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی, 2(4), 339-360. doi: 10.22034/analysis.2023.2009293.1070
·        فرحزادی، علی‌اکبر و سید رسول میرنژاد ( ۱۴۰۰)، ((اصل ترمیم دادرسی در حقوق دادرسی مدنی))، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۵، شماره ۱۱۶.
·         متین دفتری، احمد (۱۳۹۴)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران: مجد
·        متین دفتری، احمد (بی تا)، مجموعه رویه قضایی قسمت حقوقی از سال 1311 تا 1355، چاپخانه هاشمی
·        قهرمانی، نصرالله (۱۳۹۴)، (( قاعده و استثنا در قانون آیین دادرسی مدنی))، مجله کانون وکلا،
·        طهماسبی، علی . (1396). تحلیل قواعد دادرسی مدنی در فرض تعدد اصحاب دعوا. مجله حقوقی دادگستری, 81(98), 125-146. doi: 10.22106/jlj.2017.26777
·        کاپلتی، مورو و برایان جی گارث (1398)، آیین دادرسی مدنی، مجلد نخست، برگردان و پژوهش حسن محسنی، تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار
·        کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۵)، اثبات و دلیل اثبات، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران: نشر میزان
·        کیائی,شهاب . (1402). اختلاف؛ موضوع دادرسی مدنی بررسی و نقد رای وحدت رویه شماره ۷۱۹ دیوان عالی کشور (۱۳۹۰/۰۲/۲۰). دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی, 2(4), 541-562. doi: 10.22034/analysis.2023.2006586.1024
·        نهرینی، فریدون (۱۴۰۰)، آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، چاپ دوم، تهران: انتشارات گنج دانش
·        محسنی، حسن (۱۳۹۳) آیین دادرسی مدنی فرانسه با دیباچه و مقدمه‌ای از دکتر عباس کریمی و پروفسور لوییک کادیه، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار
·        السان، مصطفی و نصیبه محمودی (۱۳۹۷)، ((مطالعه تطبیقی اصل تغییرناپذیری دعوای حقوقی در حقوق ایران و آمریکا))، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره ۹، شماره ۲، صفحات ۴۷۳ تا ۴۹۱
·        شمس، عبدالله (۱۳۹۸)، اجرای احکام مدنی، جلد نخست، چاپ سوم، تهران: انتشارات دراک
 
 
-        منابع انگلیسی و فرانسه
·        Cadiet, Loïc(2011), Pour une «Théorie générale du procés» Ritsumeikan Law Review, No. 28
·        Dworkin, Ronald(1985) , A Matter of Principle, Harvard University Press,
·        Garner, Bryan A,(2009) Black's Law Dictionary® Ninth Edition. Editor in Chief,west, A Thomson Reuters business-