دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

تحلیل حقوقی-اقتصادی کارکرد دوگانه پول در بازار کالا و بازار سرمایه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
2 دانش آموخته دانشکده حقوق دانشگاه تهران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق تجاری اقتصادی بین المللی دانشکده حقوق دانشگاه تهران
چکیده
چکیده

پول مخلوق ضرورت‌های اجتماعی دارای ماهیت دوگانه است که خود ناشی از تفاوت کارکرد آن در «بازارهای کالا و خدمات» از یکسو با «بازارهای مالی» از سوی دیگر می‌باشد. در بازار کالا و خدمات پول نقش حداقلی در تعیین معیار ارزش و مبنای محاسبه ارزش اقتصادی و دارای نقش واسطگی در مبادله است. حال آنکه در بازارهای مالی نقش اصلی پول در ذخیره ارزش و ارزش آتی آن نمایان می‌گردد، نقشی که سبب می‌گردد که آن را سرمایه نامیم. تبدیل پول به سرمایه اندیشمندان علم اقتصاد به همراه حقوقدانان را بر آن داشت که با توجه به فرایند تبدیل پول به سرمایه از روش‌های تحلیلی متناسب بهره برند تا بتوانند قواعدی کارا مناسب هر بازاری داشته باشند. در این مقاله به تحلیل این ماهیت دوگانه و فرایند تبدیل پول به سرمایه می‌پردازیم تا ابعاد و آثار حقوقی آن تبیین گردد. نوع مقاله: پژوهشی.

واژگان کلیدی: پول،سرمایه، بازار های کالا و خدمات،بازارهای مالی ، تکثر ماهیت پول در بازارهای دوگانه

پول مخلوق ضرورت‌های اجتماعی دارای ماهیت دوگانه است که خود ناشی از تفاوت کارکرد آن در «بازارهای کالا و خدمات» از یکسو با «بازارهای مالی» از سوی دیگر می‌باشد. در بازار کالا و خدمات پول نقش حداقلی در تعیین معیار ارزش و مبنای محاسبه ارزش اقتصادی و دارای نقش واسطگی در مبادله است. حال آنکه در بازارهای مالی نقش اصلی پول در ذخیره ارزش و ارزش آتی آن نمایان می‌گردد، نقشی که سبب می‌گردد که آن را سرمایه نامیم. تبدیل پول به سرمایه اندیشمندان علم اقتصاد به همراه حقوقدانان را بر آن داشت که با توجه به فرایند تبدیل پول به سرمایه از روش‌های تحلیلی متناسب بهره برند تا بتوانند قواعدی کارا مناسب هر بازاری داشته باشند. در این مقاله به تحلیل این ماهیت دوگانه و فرایند تبدیل پول به سرمایه می‌پردازیم تا ابعاد و آثار حقوقی آن تبیین گردد. نوع مقاله: پژوهشی
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • ۱ منابع فارسی و عربی

    مقالات

    • باقری، محمود و شوشی‌نسب، نفیسه (۱۳۹۴). «تحلیل حقوقی اوراق بهادار به مثابه ارزش». راهبرد، شماره ۷۶، صص. ۲۱۵–۲۳۲.
    • تاری، جبار (۱۳۸۶). «وضعیت بیع کالی به کالی در فقه و حقوق ایران». نشریه کانون وکلای دادگستری، شماره ۷–۸، صص. ۲۷–۴۴.
    • توسلی، محمد (۱۳۹۳). «نظریه‌پردازی ماهیت پول در اقتصاد اسلامی و غرب». مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، شماره ۳۰۲، صص. ۱۰۷–۱۶۰.
    • توسلی، محمد (۱۳۹۶). «تبیین ماهیت پول در چارچوب نظریه اعتباریات علامه طباطبایی». تحقیقات بنیادین علوم انسانی، سال ۱۳۹۶، شماره ۷، صص. ۱۱۵–۱۳۹.
    • رشیدیان، سمیه؛ مجاهدی‌موخر، محمدمهدی؛ امینی، امرالله؛ و معصومی‌نیا، علی (۱۳۹۷). «نقدی بر ریشه‌های ذهنی نرخ بهره؛ رهیافتی عقلی مبتنی بر فلسفه اسلامی». تحقیقات اقتصادی، شماره ۱۲۴، صص. ۵۹۷–۶۱۷.
    • راستی، محمد (۱۳۸۸). بررسی رابطه توسعه مالی و رشد اقتصادی در کشورهای عضو اوپک: آزمون فروض پاتریک. بررسی‌های بازرگانی، (۳۸)، ۵۹-۷۲.
    • سبحانی، حسن و درودیان، حسین (۱۳۹۴). «ارزیابی انتقادی رویکردهای موجود به هستی‌شناسی پول؛ ارائه تفسیر بدیل». اقتصاد اسلامی، شماره ۵۷، صص. ۱۱۳–۱۳۶.
    • سلطانی‌نژاد، هدایت‌‌الله (۱۳۷۵). «بررسی اعتبار بیع کالی به کالی در حقوق ایران و منابع فقهی». نامه مفید، شماره ۶، صص. ۱۷۰–۴۵.
    • طباطبایی، سید محمدصادق و سرمدی، پگاه (۱۳۹۴). «بررسی فقهی و حقوقی قابلیت جبران ضرر ناشی از کاهش ارزش پول». فقه و حقوق اسلامی، شماره ۱۰، صص. ۵۱–۷۴.
    • شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ مرادی، علی و نوروزی، میثم (۱۳۹۵). تأثیر توسعه بازار پول و سرمایه بر رشد ارزش‌افزوده بخش صنعت ایران با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی. بررسی‌های بازرگانی، ۱۴(۶۴)، ۱۲۳-۱۴۸.
    • قاسمی، محسن (۱۴۰۱). «ماهیت حقوقی و کارکردهای اقتصادی قراردادهای توزیع». فصلنامه علمی تخصصی دانشنامه‌های حقوقی، دوره ۵، شماره ۱۷، صص. ۱۲۱-۱۴۹. Doi: 10.22034/law.2023.562207.1197
    • کاظمی، محمود (۱۳۸۹). بیع کالی به کالی در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی در فقه اسلامی و حقوق خارجی. مجله حقوق تطبیقی. دوره ۱. شماره ۲. صص.۱۲۴-۱۵۶.
    • کریمی، عباس، عرب اسدی، طاها، مجیدی، مهرسا (۱۴۰۳). تأثیر ماهیت پول بر احکام حقوقی آن. فصلنامه پژوهش‌های حقوق اقتصادی و تجاری. دوره ۳. شماره ۱. صص.۴۱-۵۸.
    • کریمی، عباس، عرب اسدی، طاها، غفاری، امیر (۱۴۰۴). تحلیل ابعاد حقوقی و اقتصادی پول. فصلنامه تحقیقات حقوقی. دوره ۲۸. شماره ۱۱۱. صص.۱۷۳-۱۸۵.
    • مجاهدی‌موخر، محمدمهدی؛ دلالی اصفهانی، رحیم؛ صمدی، سعید؛ و بخشی، رسول (۱۳۹۲). «بررسی دیدگاه غربی و رویکرد اسلامی به ارتکاز ذهنی از ماهیت پول و اعتبار». شماره ۵۶، صص. ۲۱۰–۲۳۰.
    • گرشاسبی، علیرضا؛ عادبی، باقر و موسوی، علی (۱۳۹۶). بررسی توسعه‌یافتگی بازارهای مالی کشور با تأکید بر نظام بانکی از منظر رقابت‌پذیری مجمع جهانی اقتصاد. بررسی‌های بازرگانی، ۱۵(۸۲-۸۳)، ۷-۱۹.
    • موسوی‌بجنوردی، سید محمد (۱۳۷۲). «نظرخواهی از فقها پیرامون مسائل فقهی و حقوقی ناشی از کاهش ارزش پول». رهنمون، شماره ۶، مدرسه عالی شهید مطهری.
    • نوروزی، حسین (۱۴۰۳). «اقتصاد سیاسی جهانی مالکیت فکری و توسعه: منظومه قدرت، نظم و دیپلماسی». دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، دوره ۱، شماره ۱، صص. ۴۸۶-۵۱۹. Doi: 10.22034/jpl.2024.718563
    • هاشمی‌شاهرودی، سید محمود (۱۳۷۴). «احکام فقهی کاهش ارزش پول». فقه اهل‌بیت، شماره ۲.
    • ایران‌پور، فرهاد (۱۳۹۷). مبانی و کاربرد تحلیل اقتصادی در حقوق خصوصی. تهران: دنیای اقتصاد.
    • ایران‌پور، فرهاد (۱۴۰۲). بازاندیشی در روش‌شناسی و شناخت‌شناسی حقوقی. تهران: مجد.
    • ایران‌پور، فرهاد (۱۴۰۴). شرح نو تفسیر قانون مدنی ایران. تهران: سهامی انتشار.

     

     

    2.منابع لاتین (انگلیسی)

    ·        Chiu, I. H-Y. (2011). “Transparency Regulation in Financial Markets – Moving into the Surveillance Age?” European Journal of Risk Regulation, 2(3), 305–321.

    ·        Clower, R. (1967). “A Reconsideration of the Microfoundations of Monetary Theory.” Western Economic Journal, 6, 1–8.

    ·        Fabozzi, F. J., Modigliani, F. P., & Jones, F. J. (2009). Foundations of Financial Markets and Institutions. Prentice Hall.

    ·        Goodhart, C. A. E. (1998). “The Two Concepts of Money.” European Journal of Political Economy, 407–432.

    ·        Ingham, G. (1996). “Money is a Social Relation.” Review of Social Economy, 507–529.

    ·        Innes, A. M. (1914). “The Credit Theory of Money.” Banking Law Journal, 151–168.

    ·        Knapp, G. (1973). The State Theory of Money. New York: Augustus Kelly.

    ·        Menger, K. (1892). “On the Origin of Money.” Economic Journal, 239–255.

    ·        Mishkin, F. S., & Eakins, S. G. (2018). Financial Markets. Pearson.

    ·        Pistor, K. (2013). “A Legal Theory of Finance.” Journal of Comparative Economics, 315–330.

    ·        Proctor, C. (2012). Mann on the Legal Aspect of Money. Oxford University Press.

    ·        Ross, S. A., Westerfield, R. W., & Jaffe, J. (2013). Corporate Finance. McGraw-Hill/Irwin.

    ·        Schumpeter, J. (1994). History of Economic Analysis. London: Routledge.

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.