دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی

تحلیل حقوقی و اقتصادی چالشهای اجرایی موجود در قراردادهای طرح و ساخت (DB و EPC) داخلی صنعت احداث

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی پردیس کیش دانشگاه تهران
2 استادیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
10.22034/jpl.2026.2104244.1367
چکیده
گذر صنعت احداث از روش‌ های سنتی به مدل‌های یکپارچه تحویل پروژه موجب تحولات ژرفی در تخصیص ریسک و تعهدات میان کارفرما و پیمانکار گردیده است، لکن این دگرگونی در بستر اجرایی کشور با موانع تقنینی و ساختاری پیچیده‌ای مواجه یافته که ثبات حقوقی قراردادها را متزلزل ساخته است. هدف پژوهش حاضر تحلیل جامع ابعاد حقوقی و اقتصادی چالش‌ های اجرایی موجود در قراردادهای داخلی طرح و ساخت و مهندسی و تأمین تجهیزات و ساخت بوده تا روش های توزیع ریسک و پایداری مالی این عقود به دقت ارزیابی گردد. روش اجرای این تحقیق توصیفی و تحلیلی است و با بهره‌ گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و تطبیق مقررات داخلی با استانداردهای جهانی انجام پذیرفته شده تا ابعاد گوناگون مسئله با وضوح بیشتری روشن شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ابهام در اصالت اسناد فنی مبنا، تحمیل بارهای سنگین ریسک به پیمانکار بدون برخورداری از پوشش‌های کافی، تاخیرات مستمر در پرداخت مطالبات مالی و مقاومت ارکان اجرایی در برابر تفویض استقلال فنی، جریان نقدینگی پروژه‌ها را با بحران مواجه نموده و هزینه‌های مبادله را به بالاترین حد رسانده است. بررسی‌ های علمی پیشین نیز تأکید می‌کنند که مدیریت نادرست ریسک‌های پیش از انعقاد قرارداد آثار تخریبی گسترده‌ ای بر عملکرد پروژه‌های عمرانی برجای می‌گذارد
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.      احمدی، حسن؛ زنده‌دل، ماریا (۱۳۹۹). ارزیابی ضوابط اجرایی روش طرح و ساخت صنعتی کشور ایران (مطالعه موردی قراردادهای صنعت نفت).
2.      پرچمی جلال، مجید (۱۳۸۴). مدل انتخاب مناسب‌ترین روش اجرای پروژه. مجموعه مقالات نخستین همایش تخصصی مسائل حقوق در مهندسی عمران، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی،
3.      پرچمی جلال، مجید (1386). نقد و بررسی شرایط عمومی پیمان طرح و ساخت و کلید گردان فیدیک و بررسی استفاده آنها در ایران. مجله علمی و ترویجی بنا، شماره ۲۷،
4.      پرچمی جلال، مجید و ایمانی، میثم (۱۳۹۲). مدل انتخاب سیستم انجام پروژه و نوع قرارداد مناسب برای پروژه‌های تونل کشور. دهمین کنفرانس ملی تونل.
5.      پرچمی جلال، مجید و آخوندی، فاطمه (۱۴۰۲). شناسایی معیارهای موثر بر انتخاب سیستم‌های تحویل پروژه DBO و BOT و BOO در پروژه‌های آب و فاضلاب. سیزدهمین کنگره بین‌المللی مهندسی عمران.
6.      پرچمی جلال، مجید، محمودی، مجید و تقی‌زاده، عزت‌الله (۱۳۹۰). مقایسه تطبیقی تعهدات و مسئولیت‌های طرفین در انواع قراردادهای طرح و ساخت و EPC داخلی و فیدیک. هفتمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه.
7.      حیدری، علی (۱۳۹۶). مسئولیت مدنی در قراردادهای پیمانکاری کلان و رویکردهای نوین تضمین. فصلنامه تحقیقات حقوقی و اقتصادی، ۱۲(۳)،
8.        خوشنویس، علی؛ رجبی، عبداله (۱۴۰۵). تکلیف پیمانکار به هشدار در حقوق ساخت و ساز؛ تحلیل تطبیقی و تبیین فقهی بر پایه قاعده تحذیر. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی، دوره ۱، شماره ۱، صص 225-271. https://doi.org/10.22034/jcil.2026.738624
9.      سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، دفتر نظام فنی و اجرایی (۱۳۸۴). مجموعه ضوابط اجرایی طرح و ساخت غیرصنعتی (EPC-PACKAGE 84).
10.    سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، دفتر نظام فنی و اجرایی (۱۴۰۱). مجموعه ضوابط اجرایی طرح و ساخت صنعتی (EPC) نشریه ۵۴۹۰.
11.    شاکری، اقبال، پرچمی جلال، مجید و دارایی، مسلم (۱۳۸۸). بررسی تأثیر سطح طراحی و مطالعات کارفرما در شکل‌گیری انواع مدل‌های EPC. اولین کنفرانس ملی اجرای پروژه به روش EPC.
12.    شیروی، عبدالحسین (۱۳۹۲). حقوق قراردادهای تجاری. تهران: انتشارات سمت.
13.    طبیب‌زاده، محمدرضا (۱۳۸۳). اجرای پروژه‌ها به روش طرح و ساخت تعاریف، نقد و بررسی. فصلنامه مهندسی مشاور، شماره ۳۵،
14.      عزیزی، ساجده؛ خادم‌الشریعه، محمدجواد (۱۴۰۵). نمود مسئولیت مدنی در قراردادهای EPC با بررسی شرایط عمومی پیمان‌های EPC صنعت نفت و نمونه قرارداد نقره‌ای فیدیک. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق مسئولیت مدنی، دوره ۱، شماره ۱، صص ۳۱7-351. https://doi.org/10.22034/jcil.2026.2088923.1008
15.    کاشانی، سید محمود (۱۳۹۹). حقوق قراردادهای پیمانکاری. تهران: انتشارات میزان.
16.    مردانشاهی، امین (۱۳۹۵). بررسی قرارداد طرح و ساخت EPC در پروژه‌های ساخت تونل و مترو. مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و زیرساخت‌های شهری، تبریز.
17.    نادری، امیر، نادری، نازنین و نادری، آرمین (۱۳۹۰). تحلیل کیفی ریسک‌های بخش مهندسی در پروژه‌های EPC مطالعه موردی بخش نفت و گاز. هفتمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه.
 
 
1)      FIDIC. (1999). Conditions of Contract for Plant and Design-Build (Yellow Book). 1st Edition. International Federation of Consulting Engineers, Geneva, Switzerland., p. 49
 
2)      Baker, E., Mellors, B., Chalmers, S., & Lavers, A. (2009). FIDIC Contracts: Law and Practice. Informa Law, London., p. 347
 
3)      FIDIC. (1999). Conditions of Contract for Plant and Design-Build (Yellow Book). 1st Edition. International Federation of Consulting Engineers, Geneva, Switzerland., p. 50
 
4)      Meyer, A. D., Loch, C. H., & Pich, M. T. (2002). "Managing project uncertainty: from variation to chaos". MIT Sloan Management Review, 43(2), 60-67., p. 61
 
5)      Morris, P. W. G., & Hough, G. H. (1987). The Anatomy of Major Projects: A Study of the Reality of Project Management. John Wiley & Sons., p. 42
 
6)      Alhazmi, T., & McCaffer, R. (2000). "Project Procurement System Selection Model". Journal of Construction Engineering and Management, p. 241
7)      Klee, L. (2015). International Construction Contract Law. Chichester: John Wiley & Sons
 
8)      Parchami Jalal, M., Nikkhou, S; & Hoseingholi, M.. (2020). Challenges of the Engineering Design Partnership Group in Design-Build Contracts: Journal of Legal Affairs and Dispute Resolution in Engineering and Construction
 
9)      Kahvandi, Z., Saghatforoush, E., ZareRavasan, A., Preece, Ch. (2019). "Integrated Project Delivery Implementation Challenges in the Construction Industry". Civil Engineering Journal.
 
10)    Ghassemi, Reza, and Burcin Becerik-Gerber. (2011). Transitioning to Integrated Project Delivery: Potential barriers and lessons learned. Lean construction journal.
11)    ADB. (2021). "User Guide for Design-Build-Operate Contracts for Water and Wastewater Greenfield Infrastructure Projects Standard Bidding Document," Asian Development Bank.
 
12)    Hoseingholi, M and Parchami Jalal, M. (2016). Identification and Analysis of Owner-Induced Problems in Design-Build Project Lifecycle: Journal of Legal Affairs and Dispute Resolution in Engineering and Construction
13)    Meyer, A. D., Loch, C. H., & Pich, M. T. (2002). "Managing project uncertainty: from variation to chaos". MIT Sloan Management Review, 43(2), 60-67.
 
14)    Li, Ying, and Timothy RB Taylor. (2011). The impact of design rework on construction project performance. In The 29th International Conference of the System Dynamics Society.
 
15)    Li, Ying, and Timothy RB Taylor. (2011). The impact of design rework on construction project performance. In The 29th International Conference of the System Dynamics Society.
16)    Ghassemi, Reza, and Burcin Becerik-Gerber. (2011). Transitioning to Integrated Project Delivery: Potential barriers and lessons learned. Lean construction journal.
 
17)    Hoseingholi, M and Parchami Jalal, M. (2016). Identification and Analysis of Owner-Induced Problems in Design-Build Project Lifecycle: Journal of Legal Affairs and Dispute Resolution in Engineering and Construction.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.